هدف: در این بررسی اثر آنتی سایکوتیک های تیپیک و آتیپیک در ایجاد علایم وسواسی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا مقایسه شده است.روش: در یک بررسی توصیفی - مقایسه ای 64 بیمار دچار اسکیزوفرنیا (32 بیمار در گروه آنتی سایکوتیک های تیپیک و 32 بیمار در گروه آنتی سایکوتیک های آتیپیک) بررسی شدند. همه بیمارانی که بر پایه مصاحبه بالینی ساختاریافته برای اختلال های محور یک در (SCID-I) DSM-IV تشخیص قطعی اسکیزوفرنیا دریافت کرده بودند، دو آزمون مقیاس وسواسی – اجباری ییل - براون (YBOCS) و مقیاس مختصر درجه بندی روانپزشکی (BPRS) را در آغاز، سه هفته و شش هفته پس از درمان اجرا نمودند. داده های به دست آمده با روش های آمار توصیفی، تحلیل واریانس با اندازه های مکرر و آزمون t تحلیل شدند.یافته ها: در گروه دریافت کننده آنتی سایکوتیک های تیپیک متوسط نمره آزمون YBOCS به ترتیب پیش از آغاز درمان، سه هفته و شش هفته پس از آن 2.40، 2.30 و 2.18 به دست آمد و در گروه دریافت کنندگان آنتی سایکوتیک های آتیپیک میانگین نمره آزمون YBOCS به ترتیب در آغاز درمان، سه هفته وشش هفته پس از درمان 4.12، 4.46 و 4.53 بود. تفاوت نمرات آزمون YBOCS در دو گروه دریافت کننده آنتی سایکوتیک های تیپیک و آتیپیک پیش از درمان به سطح معنی داری نزدیک و در هفته سوم و ششم درمان، معنی دار بود (P<0.05). در گروه تیپیک یک بیمار با سابقه خانوادگی مثبت کاهش علایم وسواسی و در گروه آتیپیک نیز یک بیمار با سابقه خانودگی مثبت افزایش علایم وسواسی را نشان دادند. نتیجه گیری: آنتی سایکوتیک های آتیپیک می توانند علایم وسواسی (هر چند کم) در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا ایجاد کنند. با وجود اهمیت سابقه خانوادگی درتظاهرات بالینی وسواس در مصرف کنندگان آنتی سایکوتیک های آتیپیک، نقش این متغیردر کاهش یا افزایش علایم وسواسی اندک بود.

مقدمه: داروهای ضد سایکوزیس اساس درمان اسکیزوفرنی را تشکیل می دهند. درمان با این داروها با اختلال در کنترل قند خون همراه است. گزارشاتی مبنی بر افزایش وزن و اختلال در تحمل گلوکز به دنبال درمان با داروهای ضد سایکوزیس غیر تیپیک ارائه شده است. هدف از این مقایسه تاثیر درمانهای مختلف ضد دیابت بر کنترل قند خون در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی است.روش کار: این مطالعه کارآزمایی بالینی بر 180 بیمار در بیمارستان ابن سینا مشهد در سال 1387 انجام شد. بیماران در دو گروه قرار گرفتند، گروه اول تحت درمان با داروهای ضد سایکوزیس تیپیک (تعداد=43) و گروه دوم تحت درمان با داروهای ضد سایکوز غیر تیپیک (تعداد=38). اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون تی و آنوا مقایسه و تجزیه و تحلیل شد.نتایج: تفاوت معنی دار مرزی در قند ساعت اول بین دو گروه تحت درمان با داروهای تیپیک و داروهای غیر تیپیک وجود داشت (به ترتیب متوسط 132.12 میلیگرم بر دسی لیتر در مقابل 151.76 میلیگرم بر دسی لیتر،(p=0.07 . تفاوت معنی دار مرزی در مقایسه قند ساعت اول در تست تحمل گلوکز بین دو گروه تحت درمان با داروهای تیپیک و تحت درمان با کلوزاپین دیده شد (به ترتیب متوسط قند خون 132.12، 153.67 و p=0.06). در مقایسه داروهای ضد سایکوزیس تیپیک با ریسپریدون این اختلاف وجود نداشت (به ترتیب متوسط 132.12 در مقابل 149.41 و p=0.23). مقادیر قند خون ناشتا و قند خون ساعت دوم در این دو گروه تفاوت معنی دار نداشت.نتیجه گیری: بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی که تحت درمان با داروهای ضد سایکوزیس غیر تیپیک هستند بیشتر مستعد دیابت شیرین می باشند. همچنین این خطر در افرادی که کلوزاپین مصرف می کنند در مقایسه با ریسپریدون بیشتر است.

مقدمه: بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی مصرف کننده داروهای آنتی سایکوتیک، بسیار مستعد اختلالات متابولیک نظیر افزایش وزن، دیس لیپیدمی و مقاومت به انسولین می باشند. هدف از این مطالعه، مقایسه اثرات داروهای آنتی سایکوتیک آتییپک و سنتی بر روی سطح چربی خون بود.روش ها: در این مطالعه، 128 بیمار دچار اسکیزوفرنی به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه، داروی آنتی سایکوتیک سنتی و دیگری داروی آنتی سایکوتیک آتیپیک دریافت کردند. هیچ کدام از دو گروه، طی سال گذشته هیچ داروی آنتی سایکوتیکی دریافت نکرده بودند. برای هر یک از شرکت کنندگان، اطلاعات دموگرافیک و پرسش نامه غذایی تکمیل شد. سطوح پروفایل چربی های خون و آپولیپوپروتئین A و B ار طریق نمونه گیری خون پس از 12 ساعت ناشتا، از ورید آنته کوبیتال، اندازه گیری شد. آزمون Student-t برای مقایسه دو گروه مورد استفاده قرار گرفت.یافته ها: در دو گروه، تفاوت معنی داری از نظر سن، جنس، مدت زمان بیماری و مصرف دارو و سن در زمان شروع بیماری وجود نداشت. بیماران گروه آتیپیک، از داروهای کلوزاپین و رسپریدون (46.9 درصد) بیشتر از الانزاپین استفاده کردند. در حالی که در گروه سنتی، 81.3 درصد از بیماران داروهای فتوتیازین مصرف کردند. مقایسه سطح چربی خون در دو گروه نشان داد که کلسترول تام (P=0.01)، لیپوپروتئین با چگالی کم (Low-density lipoprotein یا LDL) (P=0.03) و آپولیپوپروتئین (P<0.01) B در گروه سنتی به طور واضحی بالاتر از گروه آتیپیک بود.نتیجه گیری: در هر دو گروه مصرف کننده داروی آتیپیک و سنتی، و به خصوص در گروه سنتی، سطوح چربی خون بالا رفته بود. بنابراین، اثرات داروهای آنتی سایکوتیک روی چربی خون باید به صورت دوره ای (متناوب) چک شود.

نعوظ دردناک یک عارضه نادر ولی جدی داروهای روانگردان می باشد که شیوع آن به دنبال آنتی سایکوتیک های تیپیک حدود 26-15 درصد است. تقریبا تمام آنتی سایکوتیک های آتیپیک همراه با عارضه پریاپیسم گزارش شده اند. به خاطر ضرورت آشنایی پزشکان با این عارضه جدی غیر معمول دارویی، گزارش یک مورد پریاپیسیم به دنبال مصرف آنتی سایکوتیک های مختلف آورده شده است تا در کارهای بالینی روانپزشکی مد نظر قرار گیرد. آقای 24 ساله با علایم هذیان کنترل(control delusion) ، هذیان گزند و آسیب ((persecutory delusion، هذیان جسمانی (somatic delusion) و توهم شنوایی (auditory Hallucination) به کلینیک سرپایی مراجعه کرده بود که علایم ایشان حدود یکسال قبل از مراجعه به تدریج با گوشه گیری، انزوای اجتماعی، محدودیت روابط اجتماعی شروع شده بود. حین درمان با 6 میلی گرم ریسپریدون، پس از دو ماه دچار علایم نعوظ دردناک بدون تحریک جنسی شده بود. متعاقب کاهش و قطع ریسپریدون و شروع 5 میلی گرم الانزاپین و با دریافت تنها یک دوز دارو نیز این عارضه تکرار شده بود. پس از قطع الانزاپین و شروع درمان با 150 mg کلوزاپین بعد از یکسال مجددا دچار پریاپیسم شد. بنابراین بهتراست پزشکانی که داروهای آنتاگونیست سروتونین - دوپامین را تجویز می نمایند، مراقب این عارضه نادر ولی جدی باشند.

سابقه و هدف: نعوظ دردناک یک عارضه نادر ولی جدی داروهای روانگردان می باشد که شیوع آن به دنبال آنتی سایکوتیک های تیپیک حدود 26-15 درصد می باشد، در بین آنتی سایکوتیک های غیر تیپیک، کلوزاپین، ریسپریدون و اولانزاپین همراه با عارضه پریاپیسم گزارش شده است.گزارش مورد: آقای 24 ساله با علایم هذیان کنترل، هذیان گزند و آسیب، هذیان جسمانی و توهم شنوایی به کلینیک سرپایی مراجعه کرده بود که علایم ایشان حدود یکسال قبل از مراجعه به تدریج با گوشه گیری، انزوای اجتماعی، محدودیت روابط اجتماعی شروع شده بود که حین درمان با 6 میلی گرم ریسپریدون، دچار علایم نعوظ دردناک در آلت تناسلی مردانه (penis) بدون تحریک جنسی شده بود.نتیجه گیری: پزشکانی که داروهای آنتاگونیست سروتونین – دوپامین (SDA) تجویز می نمایند باید مراقب این عارضه نادر ولی جدی باشند خصوصا در مواردی که قبلا سابقه نعوظ دردناک با سایر داروهای روانگردان داشته اند.

زمینه و هدف: بیماران تحت درمان با اولانزاپین و کلوزاپین به خصوص در ماه های اول درمان افزایش وزن محسوس پیدا می کنند. در گزارشات آمده آمانتادین در کاهش وزن ناشی از اولانزاپین موثر می باشد. در این مطالعه تاثیر آمانتادین بر روی افزایش وزن ناشی از اولانزاپین و کلوزاپین بررسی شده است.روش بررسی: در یک مطالعه کارآزمایی بالینی از نوع قبل و بعد 28 مرد بزرگسال که حداقل 5Kg اضافه وزن با مصرف اولانزاپین یا کلوزاپین داشتند انتخاب شده تا آمانتادین دریافت کنند. طول مدت مصرف اولانزاپین یا کلوزاپین 30-6 ماه بود. شاخص توده بدن، وزن، وضعیت روانپزشکی در ابتدا و پس از 12 هفته مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج ارزیابی قبل و بعد مقایسه شدند.یافته ها: پس از انجام مطالعه میانگین وزن آزمودنی ها و شاخص BMR به ترتیب از 79.54±3.09 و 25.81±0.43 به 77.8±3.84 و 25.35±0.56 رسید که تغییرات معنی دار بود. معیارهای مثبت و منفی تست PANSS ثابت باقی ماندند.نتیجه گیری: آمانتادین در تثبیت افزایش وزن ناشی از اولانزاپین و کلوزاپین موثر بوده و به خوبی قابل تحمل می باشد.

سابقه و هدف: آکاتژیا یکی از عوارض شایع داروهای آنتی سایکوتیک می باشد. اختلاف نظر در مورد معیارهای تشخیصی این عارضه و دشواری تشخیص افتراقی آن با اضطراب و بی قراری ناشی از بیماری زمینه ای موجب گردیده تا گزارشات در مورد میزان شیوع از 12.5 تا 75% متفاوت باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی فراوانی آکاتژیا به وسیله دو روش تشخیص بالینی و استفاده از BARS صورت گرفته است.مواد و روش ها: مطالعه از نوع توصیفی - تحلیلی بوده که بر روی 156 بیمار بستری و تحت درمان با داروهای آنتی سایکوتیک در بخش های روان پزشکی بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام شده است. نخست یکی از محققین، اطلاعات مربوط به تشخیص این عارضه توسط پزشک معالج بیمار را از روی پرونده استخراج نمود و سپس محقق دیگر بدون اطلاع از نتایج به دست آمده از پرونده بیمار، وی را با استفاده از مقیاس BARS مورد ارزیابی قرار داد. اطلاعات به دست آمده با هم مقایسه و توسط آزمون t-student مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: 15.4 درصد بیماران بر اساس معیار BARS و 9.6 درصد بر اساس تشخیص پزشک معالج دچار آکاتژیا بودند. میزان تشخیصی آکاتژیا توسط BARS به صورت معنی داری بیش تر از تشخیص بالینی صرف توسط پزشک معالج بود (P=0.005).نتیجه گیری: با توجه به اثرات نامطلوب عدم تشخیص آکاتژیا در افزایش موربیدیتی و کاهش میزان پذیرش درمانی بیمار، به کار گرفتن روش های تشخیص دقیق تر این عارضه از جمله استفاده از BARS توصیه می شود.

پریاپیسم عبارت است ازنعوظ طولانی و دردناک پنیس که در غیاب میل و تحریک جنسی رخ می دهد و یک اورژانس اورولوژی است و درصورت عدم درمان سریع، عوارض جنسی به جا می گذارد. اتیولوژی گوناگون از جمله ایدیوپاتیک، دارویی و طبی دارد. به دو نوع LOW-FLOW و HIGH-FLOW تقسیم می شود. داروها ازجمله کوئتیاپین، سبب پریاپیسم نوع LOW-FLOW می شود. مطالعه حاضر با هدف مروری بر ارتباط بین مصرف کوئتیاپین با عارضه پریاپیسم انجام شد. در اغلب گزارشات در خصوص پریاپیسم ناشی از دارو، ارتباطی با دوز و طول مدت مصرف دارو پیدا نشد اما به دنبال بیش مصرف، مصرف مداوم یا تک دوز و ایدیوسنکراتیک کوئتیاپین، می تواند پریاپیسم رخ دهد. به جز کوئتیاپین، با سایر آنتی سایکوتیک ها هم امکان بروز پریاپیسم وجود دارد. در فرد با سابقه پریاپیسم به دنبال مصرف دارو، در صورت تکرار مصرف داروی مسبب، امکان عود عارضه وجود دارد. پریاپیسم با مکانیسم بلوک گیرنده آلفا1 آدرنرژیک در کورپوس کاورنوزوم پنیس ارتباط دارد. تمایل آنتی سایکوتیک ها برای بلوک این گیرنده، متفاوت است به طوری که در مورد کوئتیاپین این تمایل متوسط است. تجویز هم زمان داروهای مهارکننده آنزیم های CYP450 کبدی با کوئتیاپین سبب افزایش عوارضی چون پریاپیسم می شوند و بالعکس عوامل القاکننده آنزیم های مذکور به همراه کوئتیاپین مثل سیگار کشیدن، با کاهش سطح سرمی دارو سبب کاهش این عارضه می شوند. آگاهی ازاحتمال بروز عارضه پریاپیسم در اثر کوئتیاپین توسط پزشکان، سبب تشخیص و درمان به موقع و جلوگیری از عوارض متعاقب آن می شود.